Bugun Termiz davlat pedagogika instituti Biologiya yo‘nalishi talabasi Feruza To‘xtamurodovaning nomi “Scorpio Tox Lab” loyihasi bilan tilga olinmoqda. Chayon zaharini olishga mo‘ljallangan qurilma ustidagi izlanishlar uni respublika tanlovlariga olib chiqdi. Keyinchalik Xitoyda stajirovka o‘tash imkoniyatini qo‘lga kiritdi. Bu yo‘lning boshida esa biologiyaga qiziqqan talabaning chayonni tirik saqlab qolish istagi turardi.
Qiziqish ortidan tug‘ilgan g‘oya
Feruzaning e’tiborini chayon zaharidan ilmiy izlanishlarda foydalanish masalasi tortadi. U mavzuga oid manbalarni o‘qib, zahar olish jarayonini hayvonga jiddiy zarar yetkazmasdan tashkil etish ustida bosh qotira boshlaydi. Shu qiziqish uni qurilma yaratishga undaydi.
Bu qarorda mustahkam turish uchun unga yaqinlarining dalda va ishonchi kerak edi. Feruza jurnalga bergan suhbatida ustozlari va ilmiy rahbarining ishonchi unga kuch bag‘ishlaganini aytadi. Oilasi esa ishni tashlab qo‘ymaslikka undaydi. “Eng katta tayanchim — oilam bo‘ldi”, deya eslaydi u.
Izlanishlar davomida atrofidagilar uni “Chayonchi qiz” deb atay boshlashadi. Feruza bu nomni o‘z mehnatiga berilgan e’tirof sifatida qabul qiladi. Bir paytlar qo‘rquv uyg‘otgan jonzot endi uning o‘rganish mavzusiga, talabalik izlanishining asosiy yo‘nalishiga aylangan edi.
Bilim qurilmaga aylanganda
“Scorpio Tox Lab” ishlanmasida elektrostimulyatsiya — elektr ta’siri orqali zahar ajralishini rag‘batlantirish usulidan foydalanilgan. Muallifning tushuntirishicha, qurilma zaharni yig‘ib olish jarayonini boshqarish, chayonga jiddiy zarar yetkazmaslik va tadqiqotchining xavfsizligini oshirishga mo‘ljallangan.
Bu ish Feruza uchun biologiyadan olgan bilimlarini amaliy vazifada sinab ko‘rish imkoniyati bo‘ldi. Biologik jarayonni tushunishga bo‘lgan qiziqish shu tariqa amaliy loyiha shaklini oldi. Loyihaning keyingi rejalari esa olingan namunalarni saqlash va laboratoriya tahlillariga tayyorlash bilan bog‘liq.
Respublika tanlovlaridan Xitoydagi stajirovkagacha
2025-yilda Feruza “Mirzo Ulug‘bek vorislari” tanlovining respublika bosqichida g‘olib bo‘ldi. 2026-yilda “Scorpio Tox Lab” loyihasi bilan “Raqamli avlod qizlari” respublika tanlovida ham g‘oliblikni qo‘lga kiritdi. Ushbu natija unga Xitoyga ta’lim safari yo‘llanmasini taqdim etdi.
Feruza 2026-yil 22–26-iyun kunlari Harbin texnologiya institutida stajirovka o‘tadi. Uning talabalik yo‘liga xorijiy ta’lim muhiti bilan tanishish, boshqa ishtirokchilar bilan bir dasturda bilim olish tajribasi ham qo‘shildi.
Feruza 2026-yilda “O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligining 35 yilligi” esdalik nishoni bilan ham taqdirlandi. Respublika tanlovlaridagi g‘alabalar, Xitoydagi stajirovka va ushbu e’tirof uning izlanish yo‘lidagi muhim voqealar bo‘lib qoldi.
Hali davom etayotgan hikoya
Feruzaning oldida endi qurilmani takomillashtirish, namunalar sifatini baholash va laboratoriya tadqiqotlarini davom ettirish vazifalari turibdi. U ishlanmasining amaliy foydasini kengaytirishni istaydi. Bu maqsad yangi tajribalar, mutaxassislar bilan hamkorlik va izchil mehnatni talab qiladi.
“Chayonchi qiz”ning hikoyasi hozircha shu yerda tugamaydi. Unda qo‘rquv ham, o‘z qarorida qat’iy turish zarurati ham bo‘lgan. Feruza yaqinlarining ishonchiga suyanib, izlanishni davom ettirgan. Uning bugungi yutuqlarini tushunish uchun aynan shu jihatga e’tibor berish kerak: qurilma ortida o‘rganishdan to‘xtamagan talabaning mehnati bor.




