Rus tili va adabiyoti kafedrasida professor-o‘qituvchilar faoliyat ko‘rsatib kelmoqda. Kafedra professor-o‘qituvchilari ilmiy-tadqiqot, o‘quv-uslubiy va ma’naviy-ma’rifiy yo‘nalishlarda samarali faoliyat olib boradilar. Kafedraning ilmiy salohiyati muntazam oshib bormoqda.
19Kafedra tarkibidagi professor-o‘qituvchilar
3Bakalavr va magistratura ta’lim yo‘nalishlari
1+1Qozon federal universiteti bilan qo‘shma dastur
12Qo‘shma dasturda tahsil olayotgan talabalar
Ta’lim yo‘nalishlari
Bugungi kunda kafedra quyidagi ta’lim yo‘nalishlari uchun rus tili va adabiyoti fanlarini o‘qitadi:
60111700
O‘zga tilli guruhlarda rus tili (bakalavr)
60110800
Ona tili va adabiyoti: rus tili va adabiyoti (bakalavr)
70110801
Ona tili va adabiyoti: rus tili (magistratura)
Rus tili va adabiyoti kafedrasi tarkibi
O‘qituvchi haqida batafsil ma’lumotni ko‘rish uchun uning kartasi ustiga bosing.
Xalqaro hamkorlik va akademik almashinuv dasturlari
Rus tili kafedrasi xorijiy oliy ta’lim muassasalari, ilmiy markazlar va til o‘qitishga ixtisoslashgan tashkilotlar bilan samarali xalqaro hamkorlik aloqalarini rivojlantirishni o‘z oldiga maqsad qilib qo‘ygan. Bunda qo‘shma ta’lim dasturlaridan biri Rossiya davlati Qozon shahridagi Qozon federal universiteti bilan “1+1 qo‘shma” qo‘shma dasturi faoliyat yuritmoqda. Hozirgi kunda 12 nafar talabamiz tahsil olishmoqda. Mazkur hamkorlik talabalar hamda professor-o‘qituvchilarning akademik almashinuvini yo‘lga qo‘yish, ilg‘or pedagogik tajribalarni o‘rganish, qo‘shma ta’lim dasturlarini ishlab chiqish va zamonaviy talablarga javob beradigan mutaxassislarni tayyorlashga xizmat qiladi.
Kafedra xalqaro hamkorlik doirasida rus tili va adabiyoti, lingvistika, tarjimashunoslik hamda til o‘qitish metodikasi yo‘nalishlarida qo‘shma ilmiy-tadqiqot loyihalarini amalga oshirishni rejalashtirgan va hozirgi kunda Sankt-Peterburg shahri bilan xalqaro sertifikat berish faoliyati yuritmoqda. Shuningdek, xalqaro konferensiyalar, seminarlar, davra suhbatlari va ilmiy-amaliy anjumanlarni tashkil etish hamda ilmiy maqolalarni nufuzli mahalliy va xorijiy nashrlarda chop etish ko‘zda tutilgan.
QozonQozon federal universiteti bilan qo‘shma ta’lim dasturi
Sankt-PeterburgXalqaro sertifikat berish yo‘nalishidagi faoliyat
Hamkorlikning ustuvor yo‘nalishlari
Bundan tashqari, zamonaviy ta’lim texnologiyalarini o‘zlashtirish, innovatsion pedagogik yondashuvlarni amaliyotga joriy etish va raqamli ta’lim imkoniyatlaridan samarali foydalanish ham hamkorlikning ustuvor yo‘nalishlaridan biridir. Hamkorlik doirasida masofaviy ta’lim rivojlantirish, qo‘shma onlayn kurslar, mahorat darslari va xalqaro ta’lim platformalarini yaratish orqali talabalarning sifatli ta’lim olish imkoniyatlarini kengaytirish rejalashtirilgan.
Shuningdek, madaniy va tilshunoslik yo‘nalishidagi hamkorlikni mustahkamlash orqali talabalar va professor-o‘qituvchilarning rus tili bo‘yicha kasbiy kompetensiyalarini rivojlantirish, madaniy almashinuv dasturlarida faol ishtirok etish hamda rus tili va madaniyatini chuqur o‘rganish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish nazarda tutilgan.
Umuman olganda, xalqaro hamkorlik va akademik almashinuv dasturlari ta’lim sifati va ilmiy salohiyatni oshirish, xalqaro tajribalarni o‘zlashtirish, akademik mobillikni rivojlantirish hamda institutning xalqaro ta’lim va ilmiy maydondagi nufuzini yanada mustahkamlashga xizmat qiladi.
Tadbirlar, ilmiy faoliyat va xalqaro konferensiyalar
Rus tili va adabiyoti kafedrasida talabalarning ilmiy salohiyatini rivojlantirish, tadqiqot ko‘nikmalarini shakllantirish hamda mahalliy va xorijiy olimlar bilan tajriba almashishni yo‘lga qo‘yish maqsadida ilmiy-amaliy konferensiyalar, seminarlar, davra suhbatlari va hamkorlik uchrashuvlari muntazam tashkil etiladi.
Ilmiy tadbirlar va hamkorlik uchrashuvlari
Xalqaro konferensiyalar
Kafedra tomonidan rus tili, adabiyoti, tilshunoslik, tarjimashunoslik va zamonaviy ta’lim texnologiyalariga bag‘ishlangan xalqaro ilmiy-amaliy konferensiyalar, seminarlar va davra suhbatlari o‘tkaziladi. Ushbu anjumanlarda mahalliy va xorijiy olimlar, tadqiqotchilar, professor-o‘qituvchilar hamda talabalar faol ishtirok etib, o‘zaro ilmiy tajriba almashadilar.
Kafedra akkreditatsiyasi, ta’lim sifati va qayta aloqa tizimi
Kafedrada ta’lim dasturlari davlat ta’lim standartlari, malaka talablari va tasdiqlangan fan dasturlari asosida muntazam takomillashtiriladi. Dars sifati, baholashning shaffofligi va talabalarning ta’lim natijalari ichki monitoring orqali tahlil qilib boriladi.
Talabalar fikr-mulohazalari
Ta’lim sifati, fan mazmuni va o‘qitish jarayoni bo‘yicha talabalar fikrini o‘rganish uchun so‘rovnomalar o‘tkaziladi.
Apellyatsiya jarayoni
Talabalar nazorat natijalari yuzasidan belgilangan muddatda apellyatsiya komissiyasiga murojaat qilishlari mumkin.
Doimiy monitoring
Monitoring va tahlil natijalari asosida ta’lim sifatini yaxshilash bo‘yicha tegishli tavsiyalar ishlab chiqiladi.
Talabalar hayoti
Kafedrada talabalarning rus tili va adabiyotiga qiziqishini oshirish, ilmiy-ijodiy salohiyatini rivojlantirish hamda amaliy nutq ko‘nikmalarini mustahkamlashga qaratilgan to‘garaklar va ijodiy loyihalar tashkil etiladi.
“Yosh filolog”
Tilshunoslik va adabiyotshunoslik yo‘nalishida ilmiy izlanish, maqola yozish va taqdimot ko‘nikmalarini rivojlantirish.
“Rus tili bilimdonlari”
Rus tilida to‘g‘ri va ravon nutq, grammatika hamda lug‘at boyligini rivojlantirishga qaratilgan mashg‘ulotlar.
“Badiiy tarjima”
Rus va o‘zbek tillaridagi badiiy matnlarni qiyosiy o‘rganish va tarjima mahoratini oshirish.
“Kitobxonlik va teatr”
Rus adabiyoti namunalarini mutolaa qilish, muhokama etish va sahna ko‘rinishlarini tayyorlash.
Ma’naviy-ma’rifiy tadbirlar
Kafedra jamoasi talabalarning ma’naviy dunyoqarashi, huquqiy madaniyati, milliy qadriyatlarga hurmati va ijodiy faolligini rivojlantirishga qaratilgan madaniy-ma’rifiy tadbirlarni muntazam o‘tkazadi.
“Osenniy bal” madaniy tadbiri
Tadbir talabalarning ijodiy qobiliyatlarini namoyon etish, rus madaniyati va an’analarini targ‘ib qilish maqsadida tashkil etiladi. Unda adabiy chiqishlar, she’rxonlik, sahna ko‘rinishlari va tanlovlar o‘tkaziladi.
Navro‘z umumxalq bayrami
Bayram doirasida milliy qadriyatlar, urf-odatlar va an’analarni targ‘ib qiluvchi dasturlar, ko‘rgazmalar hamda ijodiy chiqishlar tashkil etiladi.
“Boysun bahori” festivali
Kafedra talabalari xalqimizning boy madaniy merosi va folklor an’analarini targ‘ib qiluvchi festivalda faol ishtirok etadilar.
Konstitutsiya kuni tadbirlari
Talabalarning huquqiy madaniyati, fuqarolik mas’uliyati va qonunlarga hurmatini rivojlantirish uchun uchrashuvlar, davra suhbatlari va tanlovlar tashkil etiladi.
Madaniy-ma’rifiy tadbirlar
60110800 — Ona tili va adabiyoti: rus tili va adabiyoti yo‘nalishida o‘qitiladigan asosiy fanlar
Ta’lim yo‘nalishi: 60110800 — Ona tili va adabiyoti: rus tili va adabiyoti (bakalavr). Quyida kafedrada o‘qitiladigan asosiy mutaxassislik va majburiy fanlarning namunaviy ro‘yxati keltirilgan.
Amaliy rus tili
Hozirgi rus adabiy tili
Rus tili fonetikasi va fonologiyasi
Rus tili leksikologiyasi va frazeologiyasi
Rus tili morfemikasi va so‘z yasalishi
Rus tili morfologiyasi
Rus tili sintaksisi
Rus tili stilistikasi va nutq madaniyati
Rus tili tarixi
Rus adabiyoti tarixi
Rus folklori
Adabiyot nazariyasi
Badiiy matn tahlili
Rus tilini o‘qitish metodikasi
Rus va o‘zbek tillari qiyosiy tipologiyasi
Tarjima nazariyasi va amaliyoti
60110800 yo‘nalishi majburiy fanlari bo‘yicha namunaviy savollar banki
Har bir fan uchun 5 tadan namunaviy savol berildi. Savollar tasdiqlangan sillabus, fan dasturi va nazorat shakliga muvofiq yangilanishi mumkin. Fan nomini bossangiz, savollar ochiladi; qayta bossangiz yopiladi.
1. Amaliy rus tili — namunaviy savollar
Rus tilidagi oltita kelishikning vazifalarini misollar bilan tushuntiring.
Fe’lning tugallangan va tugallanmagan turlarini taqqoslang.
Harakat fe’llarining old qo‘shimchali shakllariga misollar keltiring.
“Universitet hayoti” mavzusida rus tilida qisqa dialog tuzing.
B1–B2 darajadagi ruscha matn mazmunini qisqacha bayon qilish usullarini izohlang.
2. Hozirgi rus adabiy tili — namunaviy savollar
Hozirgi rus adabiy tilining asosiy me’yorlarini sanang.
Rus tilining fonetik, leksik va grammatik sathlarini tavsiflang.
Orfografik va punktuatsion me’yorlarning nutqdagi ahamiyatini tushuntiring.
Adabiy til va hududiy shevalar o‘rtasidagi farqlarni izohlang.
Rus adabiy tilining zamonaviy rivojlanish tendensiyalarini tavsiflang.
3. Rus tili fonetikasi va fonologiyasi — namunaviy savollar
Rus tilidagi unli va undosh tovushlar tasnifini tushuntiring.
Unlilar reduksiyasi qanday fonetik sharoitlarda yuz beradi?
Qattiq va yumshoq undoshlarning artikulyatsion farqlarini taqqoslang.
Jaranglilashish va jarangsizlashish hodisalariga misollar keltiring.
Berilgan ruscha so‘zni fonetik transkripsiya qilish tartibini tushuntiring.
4. Rus tili leksikologiyasi va frazeologiyasi — namunaviy savollar
So‘zning leksik va grammatik ma’nolari o‘rtasidagi farq nimada?
Polisemiya, omonimiya, sinonimiya va antonimiyani misollar bilan tushuntiring.
Rus tilidagi frazeologik birliklarning asosiy turlarini tavsiflang.
Rus tili lug‘at tarkibidagi o‘zlashma so‘zlarning manbalarini izohlang.
Faol va nofaol leksika tushunchalarini misollar bilan yoritib bering.
5. Rus tili morfemikasi va so‘z yasalishi — namunaviy savollar
O‘zak, prefiks, suffiks va tugallanmaga ta’rif bering.
So‘z asosi bilan grammatik tugallanma o‘rtasidagi farqni tushuntiring.
Rus tilida so‘z yasashning asosiy usullarini sanang.
Berilgan so‘zning morfemik tahlilini amalga oshiring.
Morfemik va so‘z yasalish tahlilining farqini izohlang.
6. Rus tili morfologiyasi — namunaviy savollar
Rus tilida so‘z turkumlarini tasniflash mezonlarini tushuntiring.
Otlarning jins, son va kelishik kategoriyalarini tavsiflang.
Sifat darajalari va ularning yasalish usullarini izohlang.
Rus fe’lining tur, zamon, shaxs va mayl kategoriyalarini tushuntiring.
Sifatdosh va ravishdoshning grammatik xususiyatlarini taqqoslang.
7. Rus tili sintaksisi — namunaviy savollar
So‘z birikmasi va gap o‘rtasidagi farqni tushuntiring.
Gapning grammatik asosi qanday aniqlanadi?
Bir tarkibli va ikki tarkibli gaplarni misollar bilan taqqoslang.
8. Rus tili stilistikasi va nutq madaniyati — namunaviy savollar
Rus tilining asosiy funksional uslublarini sanang va tavsiflang.
Metafora, metonimiya va epitetning uslubiy vazifalarini tushuntiring.
Nutqning aniqligi, mantiqiyligi va ifodaliligi mezonlarini izohlang.
Rasmiy va publitsistik uslubning til xususiyatlarini taqqoslang.
Berilgan matndagi uslubiy xatolarni aniqlash va tuzatish usulini ko‘rsating.
9. Rus tili tarixi — namunaviy savollar
Rus tilining sharqiy slavyan tillari guruhidagi o‘rnini tushuntiring.
Qadimgi rus tili taraqqiyotining asosiy bosqichlarini tavsiflang.
Qadimgi slavyan tilining rus adabiy tiliga ta’sirini izohlang.
Rus tilidagi muhim tarixiy fonetik o‘zgarishlarga misollar keltiring.
Zamonaviy rus adabiy tili me’yorlarining shakllanish bosqichlarini tushuntiring.
10. Rus adabiyoti tarixi — namunaviy savollar
Qadimgi rus adabiyotining asosiy janrlarini sanang.
Rus klassitsizmi va sentimentalizmining xususiyatlarini taqqoslang.
XIX asr rus adabiyotining “Oltin davri” vakillarini tavsiflang.
“Kumush davr” rus adabiyotining asosiy yo‘nalishlarini tushuntiring.
XX–XXI asr rus adabiyotining yetakchi mavzu va tendensiyalarini izohlang.
11. Rus folklori — namunaviy savollar
Rus folklorining asosiy janrlarini sanang va tavsiflang.
Xalq og‘zaki ijodining yozma adabiyotdan farqi nimada?
Rus xalq ertaklarining kompozitsion xususiyatlarini tushuntiring.
Bilina janrining mavzu va obrazlar tizimini izohlang.
Maqol, matal va marosim qo‘shiqlarining tarbiyaviy ahamiyatini tushuntiring.
12. Adabiyot nazariyasi — namunaviy savollar
Adabiy tur va janr tushunchalarini misollar bilan tushuntiring.
Syujet va kompozitsiya o‘rtasidagi farqni izohlang.
Badiiy obraz va xarakter yaratish vositalarini tavsiflang.
Muallif, hikoyachi va lirik qahramon tushunchalarini taqqoslang.
Badiiy asardagi konfliktning asosiy turlarini sanang.
13. Badiiy matn tahlili — namunaviy savollar
Asarning mavzusi va asosiy g‘oyasi qanday aniqlanadi?
Badiiy matnning syujeti va kompozitsiyasini tahlil qilish usulini tushuntiring.
Asardagi obrazlar tizimi va qahramonlar munosabatini tavsiflang.
Muallifning til va uslub vositalarini aniqlash mezonlarini izohlang.
Asarni tarixiy-adabiy kontekstda tahlil qilish bosqichlarini sanang.
14. Rus tilini o‘qitish metodikasi — namunaviy savollar
Rus tilini o‘qitishning asosiy maqsad va tamoyillarini tushuntiring.
Kommunikativ yondashuvning dars jarayonidagi o‘rnini izohlang.
Rus tili darsining maqsadi, bosqichlari va natijalarini rejalashtirish tartibini tavsiflang.
Formativ va summativ baholash usullarini taqqoslang.
Rus tili darsida raqamli vositalardan samarali foydalanishga misollar keltiring.
15. Rus va o‘zbek tillari qiyosiy tipologiyasi — namunaviy savollar
Rus va o‘zbek tillarining morfologik turlarini taqqoslang.
Har ikki tildagi so‘z tartibining o‘ziga xos xususiyatlarini tushuntiring.
Rus tilidagi jins kategoriyasi o‘zbek tilida qanday ifodalanadi?
Rus va o‘zbek tillaridagi kelishik hamda zamon kategoriyalarini qiyoslang.
Til interferensiyasi sababli yuzaga keladigan tipik xatolarga misollar keltiring.
16. Tarjima nazariyasi va amaliyoti — namunaviy savollar
Tarjimada ekvivalentlik va adekvatlik tushunchalarini izohlang.
Leksik va grammatik tarjima transformatsiyalariga misollar keltiring.
Rus tilidagi milliy-madaniy realiyalarni o‘zbek tiliga tarjima qilish usullarini tavsiflang.
“Tarjimonning soxta do‘stlari” qanday tarjima xatolariga sabab bo‘lishi mumkin?
Frazeologik birliklarni tarjima qilish strategiyalarini tushuntiring.
60110800 yo‘nalishi uchun kurs ishlari mavzulari banki
Quyidagi mavzular Ona tili va adabiyoti: rus tili va adabiyoti yo‘nalishi uchun namunaviy bo‘lib, fan dasturi va talabaning ilmiy qiziqishiga ko‘ra aniqlashtirilishi mumkin.
Rus tilidagi kelishik shakllarini o‘qitishning interaktiv usullari.
Rus va o‘zbek tillaridagi frazeologik birliklarning qiyosiy tahlili.
Rus tilidagi harakat fe’llarining semantik va grammatik xususiyatlari.
Raqamli platformalar orqali rus tili lug‘at boyligini rivojlantirish.
Rus tilidagi so‘z yasalish modellarining tahlili.
Badiiy matn asosida o‘qib tushunish ko‘nikmasini rivojlantirish.
O‘zbek talabalarining ruscha nutqidagi grammatik xatolar tahlili.
Rus adabiyoti darslarida loyiha asosida o‘qitish samaradorligi.
Rus xalq ertaklarining til va uslub xususiyatlari.
Rus tilidagi frazeologik birliklarni o‘zbek tiliga tarjima qilish usullari.
60110800 yo‘nalishi uchun bitiruv malakaviy ishlari (BMI) mavzulari banki
BMI mavzulari kafedra yig‘ilishi qarori, ilmiy rahbar tavsiyasi va ta’lim yo‘nalishining malaka talablariga muvofiq tasdiqlanadi.
Zamonaviy rus tilidagi konseptual metaforalarning lingvomadaniy xususiyatlari.
Rus va o‘zbek badiiy matnlarida milliy-madaniy birliklarning tarjimasi.
Rus tilidagi mediadiskursning leksik-uslubiy xususiyatlari.
Rus frazeologiyasida inson xarakterining ifodalanishi.
Zamonaviy rus yoshlar tili: leksik va pragmatik xususiyatlar.
Kasbiy yo‘naltirilgan rus tili leksikasini o‘qitish metodikasi.
Rus tilidagi modal birliklarning korpus asosidagi tahlili.
Rus siyosiy diskursida manipulyativ til vositalarining qo‘llanishi.
Rus va o‘zbek tillaridagi murojaat shakllarining qiyosiy-pragmatik tahlili.
Ruscha yozma nutqni baholashning zamonaviy mezonlari.
70110801 yo‘nalishi uchun magistrlik dissertatsiyalari mavzulari banki
Quyidagi mavzular rus tili, tilshunoslik, adabiyotshunoslik, tarjimashunoslik va rus tilini o‘qitish metodikasi bo‘yicha namunaviy ilmiy-tadqiqot yo‘nalishlaridir.
Rus va o‘zbek tillaridagi pedagogik diskursning lingvopragmatik xususiyatlari.
Rus tilidagi raqamli kommunikatsiyada neologizmlar va ularning semantik taraqqiyoti.
Ruscha-o‘zbekcha tarjimada lingvomadaniy realiyalarni berish strategiyalari.
Rus tilidagi akademik matnlarning diskursiv va uslubiy xususiyatlari.
Rus tilini o‘qitishda sun’iy intellekt vositalaridan foydalanish metodikasi.
Rus adabiyotida migratsiya va identiklikning badiiy talqini.
Rus va o‘zbek tillarida emotsional konseptlarning kognitiv-semantik tahlili.
Rus tilini o‘qitishda formativ baholashning talabalar motivatsiyasiga ta’siri.
Rus tilidagi frazeologik birliklarning elektron korpus asosidagi tahlili.